Volga yolu, 913–943

913–943

913 dolaylarında 500 gemilik bir Rus filosu, Hazar hükümdarına yağmanın yarısını vaat ettikten sonra Karadeniz, Don ve Volga yoluyla Hazar Denizi’ne ulaşır. Ruslar Abaskun, Taberistan ve Gilan çevresindeki kıyıları yağmalar, Bakü’ye geçer, Arran ile Şirvan’ı talan eder, kadınları ve çocukları köle olarak götürür. Dönüş yolunda Hazarların Müslüman askerleri onlara Volga deltasında saldırır, Arap tarihçi Mesudi kaçmayı başaranları da Burtasların ve İdil Bulgarlarının öldürdüğünü yazar.

Rus tüccarları teknelerini iki nehir arasındaki karadan sürükler, Nikolay Rerih’in tablosu, 1915Wikimedia Commons, Nicholas Roerich, Public domain (Volok by Roerich.jpg)

Haziran 921’de Abbasi halifesi Muktedir’in elçilik heyeti, İslam hukuku uzmanı olarak Ahmed İbn Fadlan’ı da yanına alıp İdil Bulgarlarının kralı Almış’a gitmek üzere Bağdat’tan yola çıkar. Heyet İran ve Harezm üzerinden, Oğuzların, Peçeneklerin ve Başkurtların topraklarından geçerek 12 Mayıs 922’de Bulgar başkentine varır. İbn Fadlan, Volga kıyısındaki Bulgar ordugâhının yanında kürk ve cariye satmaya gelmiş Rus tüccarlarla karşılaşır.

İbn Fadlan’ın seyahatnamesinin 13. yüzyıldan kalma bir yazmadaki ilk sayfası, Meşhed, Rezevi Kütüphanesi, MS 5229Wikimedia Commons, unknown scribe, Public domain (Ibn Fadhlan manuscript.jpg)

İbn Fadlan onları uzun boylu ve sarışın, ayak parmaklarından boyunlarına dek dövmeli, her biri bir balta, bir kılıç ve bir bıçak taşıyan adamlar olarak anlatır. Kadınları göğüslerinde demir, gümüş, bakır ya da altın kutular taşır, tüccarlar ise kârlı alışveriş için oyma tahta direklere dua eder. İbn Fadlan, ölen bir reisin, ardından gitsin diye öldürülen bir cariyeyle birlikte gemisinde yakıldığı cenaze törenini izler.

İbn Fadlan’ın anlattığı bir Rus reisinin cenazesi, Henryk Siemiradzki’nin tablosu, 1884Wikimedia Commons, Henryk Siemiradzki, Public domain (Funeral of ruthenian noble by Siemiradzki.jpg)

943’te Ruslar Kura Nehri’nden Kafkasya’nın içlerine kürek çeker, Merzuban bin Muhammed’in askerlerini yener ve Arran’ın başkenti Berde’yi alır. İbn Miskeveyh, kenti aylarca ellerinde tuttuklarını ve aralarında dizanteri baş gösterene dek çevreyi yağmaladıklarını yazar. Kalede kuşatma altına alınınca ganimetleri ve tutsaklarıyla gece kaçar, Kura’da bekleyen gemilerine dönerler.

Kaynaklar

Ahmad ibn Fadlan, Mission to the Volga, translated by James E. Montgomery (2017).
Al-Masudi, The Meadows of Gold, on the Rus' raid on the Caspian of about 913.
F. Donald Logan, The Vikings in History (2nd ed. 1992).

Önceki: Rürik ve Oleg, 862–911 Sonraki: İgor, Olga ve Rum ateşi, 941–957