900 dolayı – 1100
Thing ve yasa
Thing, bir bölgenin özgür erkeklerinin meclisidir. Belirli zamanlarda açık havada, çoğu kez bir höyüğün ya da bir su yolunun yanında toplanır, anlaşmazlıkları çözer, davalara bakar ve bölgeyi ilgilendiren kararları alır. Yerel thing’de çözülemeyen bir dava daha büyük bir bölge meclisine gider. Yasa sözcüsü yasayı ezberler, mecliste okur ve reisle ya da kralla birlikte meclise başkanlık eder. Bütün İsveçlilerin Thing’i Uppsala’da toplanır, Snorri Sturluson’un anlatımına göre yasa sözcüsü Þorgnýr burada Kral Olof Skötkonung’a gücün halkta olduğunu hatırlatır, tarihçiler ise bu hikâyeden kuşkuludur.
Yasa sözcüsü Þorgnýr Uppsala’daki thing’de Kral Olof’a seslenir, Christian Krohg’un Heimskringla’nın 1899 baskısı için çizimiWikimedia Commons, Christian Krohg, Public domain (Olav den helliges saga CK5.jpg)
Norveç’te dört bölge meclisi en yüksek mahkeme ve yasa meclisi işlevini görür. Gulating 10. yüzyılın başından itibaren Batı Norveç için Bergen’in kuzeyindeki Gulen’de, Frostating de Trøndelag için Frosta’daki Tinghaugen’de toplanır. Snorri’ye göre İyi Haakon (935–961) Gulen’deki meclislere katılır ve Rogaland, Agder ile Sunnmøre’yi Gulating’in alanına ekler. Norveç’in en eski yasa derlemesi olan Eski Gulating Yasası büyük olasılıkla ilk kez Barışçıl Olaf (1066–1093) döneminde yazıya geçirilir ve katille birlikte akrabalarına da para cezası verir.
1260 dolaylarına ait Codex Rantzovianus’ta Eski Gulating Yasası’nın bir sayfası, Kraliyet Kütüphanesi, KopenhagWikimedia Commons, unknown author, Public domain (Gulatingslova.jpg)
Norveç’ten gelenlerin yerleştiği İzlanda’nın kralı yoktur, Althing’i 930’dan itibaren her yaz Þingvellir’de toplanır. Geleneğe göre Úlfljótr’un getirdiği ilk yasası Gulating yasasını örnek alır. Üç yıllığına seçilen yasa sözcüsü her yaz Yasa Kayası’ndan yasanın üçte birini okur, goðar denen 39 reis de dokuz kişiyle birlikte Lögrétta’da yasa yapar. Faroe Adaları’nın thing’i Tórshavn’daki Tinganes burnunda toplanır.
Althing’in 930’dan itibaren toplandığı Þingvellir, 2012’de yarık vadinin kenarındanWikimedia Commons, Ivan Sabljak, CC BY-SA 3.0 (Þingvellir from the information centre.JPG)
İskandinav yerleşimciler meclisi Britanya Adaları’na da götürür, adı da thing alanı anlamına gelen þingvöllr’den türeyen yer adlarında yaşar. Man Adası’ndaki Tynwald geleneğe göre 979’da kurulmuştur, yazılı kanıtlar ise 13. yüzyılda başlar, meclis bugün de her temmuz Tynwald Tepesi’nde açık havada toplanır. Ross’taki Dingwall, Shetland’deki Tingwall, Dumfriesshire’daki Tinwald ve Domesday Kitabı’nda 1086’da Tuigvelle diye geçen Wirral’daki Thingwall aynı adı taşır. Dublin’de 40 fit yüksekliğindeki meclis höyüğü Thingmote 1685’e kadar ayakta kalır, Danelaw’daki Thynghowe toplanma yeri ise Sherwood Ormanı’nda 2005’te tespit edilir.
Kaynaklar
- Erik Simensen (ed.), The Older Gulathing Law (2021).
- Lester B. Orfield, The Growth of Scandinavian Law (1953).
- Gunnar Karlsson, The History of Iceland (2000).
Önceki: Jarllar, çiftçiler ve kölelerSonraki: Tanrılar, tapınaklar ve gemi gömüleri