862–911
Rürik ve Oleg, 862–911
Kiev’de 1113 dolaylarında derlenen Geçmiş Yılların Hikâyesi’ne göre 860–862’de Çudlar, Slovenler, Kriviçler, Meryalar ve Vesler Varegleri denizin ötesine geri püskürtür ve onlara haraç vermeyi reddeder. Çok geçmeden birbirleriyle çekişmeye başlarlar ve Varegleri başlarına geçmeye çağırırlar. Rürik 862’de kardeşleri Sineus ve Truvor’la gelir, kardeşler Beloozero ile İzborsk’a yerleşir ve kısa süre sonra ölür. Vakayinamenin bir nüshası Rürik’i önce Ladoga’ya, bir başkası Novgorod’a yerleştirir, Rürik 879’daki ölümüne dek Novgorod’da hüküm sürer.
Slav ve Fin boylarının elçileri Vareglerin huzurunda ve yola çıkan Vareg knezleri, Radziwiłł Vakayinamesi’nden bir minyatür, 15. yüzyılın sonuWikimedia Commons, unknown artist, Public domain (Calling of varangians 01.jpg)
Rürik’in akrabası Oleg, Rürik’in küçük oğlu İgor adına yönetimi üstlenir. Vakayinameye göre 882’de Smolensk ile Lyubeç’i alır ve Dinyeper’den aşağı, Rürik’in adamlarından Askold ile Dir’in yönettiği Kiev’e iner. Savaşçılarını teknelerde saklar, ikisini dışarı çekip öldürür ve Kiev’i kendine merkez yapar. Kent, Baltık’tan Volhov ve Lovat boyunca yukarı çıkan, karadan geçitlerle Dinyeper’e ulaşan ve nehrin çağlayanlarından geçerek Karadeniz’e ve Konstantinopolis’e inen Vareglerden Rumlara giden yolun üzerindedir.
Rürik ve kardeşleri Slavların arasında karaya çıkar, Viktor Vasnetsov’un tablosu, 20. yüzyılın başıWikimedia Commons, Viktor Vasnetsov, Public domain (Prizvanievaryagov.jpg)
Vakayiname 907 yılı altında Oleg’in 2.000 tekneyle Konstantinopolis üzerine sefere çıktığını anlatır. Bizanslılar Haliç’i zincirlerle kapatınca Oleg teknelerini tekerleklere koyup karadan surlara kadar yürütür, imparator da her tekne için 12 grivna öder. Hiçbir Bizans kaynağı bu seferden söz etmez ve bazı tarihçiler onu 904 yılına tarihler.
Boyun eğen halklar Oleg’e haraç getirir, Radziwiłł Vakayinamesi’nden bir minyatür, 15. yüzyılın sonuWikimedia Commons, unknown artist, Public domain (Приношение князю Олегу дани покоренными народами.jpg)
Vakayiname ayrıca İmparator VI. Leon ile 911’de yapılan bir antlaşmanın metnini korur, antlaşmadaki Rus elçilerinin hepsi Karli, Ingjaldr ve Farulfr gibi İskandinav adları taşır. Ondan önceki 907 anlaşması, Aziz Mamas mahallesinde konaklayan ve Konstantinopolis’e silahsız, bir seferde en çok 50 kişi olarak giren Rus tüccarları için kurallar koyar. Oleg 912’de ölür, vakayinameye göre ölü atının kafatasından çıkan bir yılan onu sokar.
Kaynaklar
- The Russian Primary Chronicle: Laurentian Text, translated by Samuel H. Cross and Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor (1953), years 6368 to 6420.
- Simon Franklin and Jonathan Shepard, The Emergence of Rus 750–1200 (1996).
- Władysław Duczko, Viking Rus: Studies on the Presence of Scandinavians in Eastern Europe (2004).
Önceki: Ruslar Konstantinopolis önünde, 860Sonraki: Volga yolu, 913–943