800 dolayı – 870
Faroe Adaları ve İzlanda, 800 dolayı – 870
İrlandalı keşişler kuzey okyanusunun adalarına Kuzeylilerden önce ulaşır. Frank İmparatorluğu’nda ders veren İrlandalı keşiş Dicuil 825’te, Britanya’nın iki gün kuzeyinde, İrlandalı münzevilerin yaklaşık yüz yıl yaşadığı, sonra "Norveçli korsanların" onları kovup geride sayısız koyun bıraktığı adalardan söz eder. Bu adaların Faroe Adaları olduğu düşünülür. Dicuil 795 dolaylarında bir yazı, İzlanda olabilecek Thule’de geçiren din adamlarından da bahseder, orada yaz ortasında gömlekten bit ayıklayacak kadar aydınlık vardır.
Dicuil’in Liber de mensura orbis terrae adlı eserinin 9. yüzyıl sonlarından bir elyazmasındaki açılışı, Fransa Ulusal Kütüphanesi, Latin 4806Wikimedia Commons, Bibliothèque nationale de France, CC BY-SA 4.0 (BnF Latin 4806 f25 Dicuil De Mensura Orbis Terrae.png)
Yanmış arpa taneleri ve koyun DNA’sı, Faroe Adaları’nda Kuzeylilerden yüzyıllar önce insanların yaşadığını gösterir, Kuzeyliler adalara 9. yüzyılda yerleşir. Færeyinga saga ilk yerleşimci olarak Grímur Kamban’ı anar, yerel geleneğe göre Eysturoy’daki Funningur’a yerleşmiştir. Gal dilinden gelen lakabı, İrlanda’daki ya da Hebridler’deki Kuzeyli yerleşimleri üzerinden geldiğini düşündürür.
Yerel geleneğe göre Grímur Kamban’ın yerleştiği, Eysturoy’daki FunningurWikimedia Commons, Vincent van Zeijst, CC BY-SA 3.0 (Faroe Islands, Eysturoy, Funningur (3).jpg)
İzlanda’nın nasıl bulunduğunu Landnámabók anlatır. Norveç’ten Faroe Adaları’na giden Naddodd rotasından sapıp doğu kıyısına sürüklenir, Reyðarfjörður yakınında bir dağa tırmanır, hiçbir ocaktan duman yükselmediğini görür ve ülkeye Snæland, yani Kar Ülkesi adını verir. 860 dolaylarında Pentland Boğazı’nda bir fırtınayla kuzeye savrulan İsveçli Garðar Svavarsson adanın çevresini dolaşır, kışı Húsavík’te geçirir ve adaya Garðarshólmi adını verir.
868 dolaylarında Flóki Vilgerðarson üç kuzgunla batı Norveç’ten Shetland ve Faroe Adaları üzerinden yola çıkar. Üçüncü kuzgun kuzeybatıya uçup onu karaya götürür, Vatnsfjörður’de geçirdiği zorlu bir kışın ardından sürüklenen buzlarla dolu bir fiyort görür ve ülkeye Ísland adını verir. Ari Þorgilsson ve Landnámabók, ilk yerleşimcilerin papar denen İrlandalı keşişlerle karşılaştığını, keşişlerin Kuzeyliler gelince geride kitaplar, çanlar ve piskopos asaları bırakıp gittiğini yazar. Papey gibi yer adları onların anısını taşır, güneyde Seljaland’daki İrlanda üslubunda haçlar ve 800 dolaylarından insan izleri taşıyan mağaralar da onların eseri olabilir.
İzlanda’nın doğu kıyısı açığındaki Papey adası, Djúpivogur’dan görünüşWikimedia Commons, Eysteinn Guðni Guðnason, CC BY-SA 4.0 (Papey 2023.jpg)
Kaynaklar
- Dicuil, Liber de mensura orbis terrae (825), book 7.
- Barbara E. Crawford (ed.), The Papar in the North Atlantic: Environment and History (2002).
- Mike J. Church and others, "The Vikings were not the first colonizers of the Faroe Islands", Quaternary Science Reviews (2013).
Önceki: Vladimir ve Yaroslav, 980–1054Sonraki: İzlanda’nın yerleşimi, 870–930