ก่อน ค.ศ. 201–150
พระเจ้ามาซินิสซาและกาโต
สนธิสัญญาปีก่อน ค.ศ. 201 ให้คาร์เธจคงดินแดนในแอฟริกาไว้ แต่ห้ามทำสงครามโดยไม่ได้รับอนุญาตจากโรม พระเจ้ามาซินิสซา พันธมิตรของโรม ทรงรวมชาวนูมิเดียเป็นราชอาณาจักรทางตะวันตกของคาร์เธจ มีเมืองหลวงที่เคียร์ตา ตลอด 50 ปีต่อมา พระองค์ทรงยึดดินแดนของคาร์เธจทีละส่วน ภายในปีก่อน ค.ศ. 158 ได้ชายฝั่งเอมโพเรียไปจนถึงเลปกิส มักนา และในปีก่อน ค.ศ. 152 ได้ที่ราบใหญ่ ทุกครั้งที่คาร์เธจร้องเรียนต่อโรม โรมก็สนับสนุนพระเจ้ามาซินิสซา
เหรียญสำริดของพระเจ้ามาซินิสซา รูปพระองค์และช้าง พิพิธภัณฑ์เคียร์ตาWikimedia Commons, BnF, CC0 (Massinissa musée de Cirta.jpg)
คาร์เธจรุ่งเรืองด้วยการค้าและการเกษตร และจ่ายค่าปฏิกรรมสงครามงวดสุดท้ายในปีก่อน ค.ศ. 151 คณะทูตโรมันซึ่งมีกาโตผู้อาวุโสอยู่ด้วยไปเยือนเมืองนี้ในปีก่อน ค.ศ. 153 หรือ 152 เพื่อยุติข้อพิพาทกับพระเจ้ามาซินิสซา และกาโตประทับใจกับความมั่งคั่งของเมือง ตามที่พลูทาร์กเล่า หลังจากนั้นเขาปิดท้ายทุกสุนทรพจน์ในวุฒิสภาด้วยความเห็นว่าคาร์เธจไม่ควรมีอยู่อีกต่อไป วลีนี้ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ “Carthago delenda est” ซึ่งแปลว่าคาร์เธจต้องถูกทำลาย
สุสานหอคอยหลวงที่เอลครูบใกล้เคียร์ตา มักเชื่อกันว่าเป็นของพระเจ้ามาซินิสซาWikimedia Commons, Yelles, CC BY-SA 3.0 (Massinissa el khroub.JPG)
ศีรษะหินอ่อนที่รู้จักในชื่อขุนนางตอร์โลเนีย มักใช้เป็นภาพของกาโตผู้อาวุโสWikimedia Commons, Public domain (Marco Porcio Caton Major.jpg)
ในปีก่อน ค.ศ. 151 คาร์เธจตั้งกองทัพภายใต้แม่ทัพชื่อฮัสดรูบาลและรบกับพระเจ้ามาซินิสซาโดยไม่ได้รับความยินยอมจากโรม กองทัพพ่ายแพ้ที่โอโรสโกปาและยอมจำนน และชาวนูมิเดียฆ่าเชลยจำนวนมาก โรมถือว่าสงครามนี้เป็นการละเมิดสนธิสัญญาและเตรียมกองทัพไปแอฟริกา
แหล่งที่มา
- Appian, The Punic Wars.
- Plutarch, Life of Cato the Elder.
- Adrian Goldsworthy, The Fall of Carthage (2006).
ก่อนหน้า: ฮันนิบาลลี้ภัยถัดไป: โรมยกพลขึ้นบกที่อูทิกา