203–202 p.n.e.
Hannibal wraca do Afryki
Odwołany przez senat kartagiński Hannibal opuszcza Italię po piętnastu latach. Z braku okrętów zabiera niewiele koni i zostawia wielu świeżych rekrutów. Wypływa z Krotonu i ląduje w Leptis Parva, około 140 km na południe od Kartaginy, z 15 000–20 000 weteranów, a nową armię zbiera w Hadrumetum. Armia Magona również wraca z północnej Italii, choć sam Magon umiera z ran podczas podróży.
Senat rzymski ratyfikował projekt pokoju, ale gdy Hannibal wraca, Kartagina go odrzuca. Scypion zdobywa szturmem jedno po drugim miasta zaplecza i sprzedaje ich mieszkańców w niewolę. Hannibal czeka na 2000 jeźdźców numidyjskich, potem przez pięć dni maszeruje w głąb lądu i rozbija obóz w pobliżu Zamy, 3 km od Rzymian. Masynissa dociera do Scypiona w ostatniej chwili z 6000 piechoty numidyjskiej i 4000 jazdy.
Spotkanie Scypiona i Hannibala przed bitwą, rycina, 1796Wikimedia Commons, Rijksmuseum, CC0 (Ontmoeting tussen Scipio en Hannibal, RP-P-1905-2155.jpg)
Polibiusz i Liwiusz opowiadają o spotkaniu obu wodzów przed bitwą, w obecności samych tłumaczy. Hannibal proponuje pokój, w którym Kartagina zrzeka się wszelkich roszczeń do Sycylii, Sardynii i Iberii, a Scypion odmawia.
Źródła
- Polybius, Histories, book 15, 1 to 8.
- Livy, History of Rome, book 30, 19 to 31.
- Adrian Goldsworthy, The Fall of Carthage (2006).
Wstecz: Syfaks i SofonisbaDalej: Armie ustawiają się do bitwy