اکتبر ۲۰۲ پیش از میلاد
فیل‌ها و سواره‌نظام
نبرد با زدوخورد میان نومیدیایی‌ها در جناح راست رومی آغاز می‌شود. سپس هانیبال فیل‌هایش را به سوی پیاده‌نظام روم می‌فرستد. ولیت‌ها پیش می‌دوند تا زوبین بیندازند و عقب می‌نشینند، و رومی‌ها در شیپورهایشان می‌دمند و جنگ‌افزارهایشان را بر سپرها می‌کوبند. چند فیل در جناح چپ کارتاژی برمی‌گردند و از میان سواره‌نظام نومیدیایی خودی بازمی‌دوند، و ماسینیسا بر سواران آشفته می‌تازد و آنان را از میدان می‌راند.
نبرد اسکیپیو و هانیبال در زاما، گراوور کورنلیس کورت بر پایهٔ اثر جولیو رومانو، ۱۵۵۰ تا ۱۵۷۸Wikimedia Commons, Cornelis Cort after Giulio Romano, CC0 (The Battle Between Scipio and Hannibal at Zama MET DP874322.jpg)
بیشتر فیل‌های دیگر به پیاده‌نظام روم حمله می‌کنند، و بسیاری از آنها در راهروهای میان مانیپول‌ها می‌دوند، جایی که ولیت‌ها به پهلوهایشان ضربه می‌زنند. فیل‌هایی که از پشت صف‌های رومی بیرون می‌آیند شکار می‌شوند. برخی به هاستاتی‌ها می‌رسند و تلفات سنگینی به بار می‌آورند. برخی دیگر به سوی سواره‌نظام روم در جناح چپ برمی‌گردند و سپس از میان سواره‌نظام کارتاژی بازمی‌دوند، و لایلیوس حمله می‌کند و آن را از میدان می‌روبد. هر دو نیروی سواره‌نظام روم به تعقیب می‌پردازند و از میدان دور می‌شوند.
منابع
- Polybius, Histories, book 15, 12.
- Livy, History of Rome, book 30, 33.
- Adrian Goldsworthy, The Fall of Carthage (2006).
قبلی: آرایش ارتشهابعدی: دو صف نخست