۲۰۱ تا ۱۵۰ پیش از میلاد
ماسینیسا و کاتو
پیمان ۲۰۱ پیش از میلاد سرزمین آفریقایی کارتاژ را برایش باقی می‌گذارد، اما جنگیدن بی‌اجازهٔ روم را بر آن ممنوع می‌کند. ماسینیسا، متحد روم، نومیدیایی‌ها را در پادشاهی‌ای در غرب کارتاژ، با پایتختی در سیرتا، یکپارچه می‌کند. او در پنجاه سال بعد سرزمین کارتاژ را تکه‌تکه می‌گیرد: تا ۱۵۸ پیش از میلاد ساحل امپوریا را تا لپتیس ماگنا، و در ۱۵۲ پیش از میلاد دشت‌های بزرگ را. هر بار که کارتاژ به روم شکایت می‌برد، روم از ماسینیسا پشتیبانی می‌کند.
سکهٔ مفرغی ماسینیسا با چهره‌اش و یک فیل، موزهٔ سیرتاWikimedia Commons, BnF, CC0 (Massinissa musée de Cirta.jpg)
کارتاژ از بازرگانی و کشاورزی رونق می‌گیرد و آخرین قسط غرامتش را در ۱۵۱ پیش از میلاد می‌پردازد. هیئتی رومی که کاتوی بزرگ نیز در آن است، در ۱۵۳ یا ۱۵۲ پیش از میلاد برای حل اختلافی با ماسینیسا به این شهر می‌رود، و ثروت شهر کاتو را به شگفتی وامی‌دارد. به گفتهٔ پلوتارک، او از آن پس هر سخنرانی‌اش در سنا را با این نظر به پایان می‌برد که کارتاژ دیگر نباید وجود داشته باشد. این عبارت امروز به صورت «Carthago delenda est»، یعنی «کارتاژ باید نابود شود»، شناخته می‌شود.
آرامگاه برج‌مانند شاهی در الخروب نزدیک سیرتا، که اغلب از آنِ ماسینیسا دانسته می‌شودWikimedia Commons, Yelles, CC BY-SA 3.0 (Massinissa el khroub.JPG)
سر مرمرینی که به «اشراف‌زادهٔ تورلونیا» شناخته می‌شود و اغلب چهرهٔ کاتوی بزرگ معرفی می‌شودWikimedia Commons, Public domain (Marco Porcio Caton Major.jpg)
در ۱۵۱ پیش از میلاد، کارتاژ ارتشی به فرماندهی سرداری به نام هاسدروبال گرد می‌آورد و بی‌رضایت روم با ماسینیسا می‌جنگد. این ارتش در اوروسکوپا شکست می‌خورد و تسلیم می‌شود، و نومیدیایی‌ها بسیاری از اسیران را می‌کشند. روم این جنگ را نقض پیمان می‌شمارد و لشکرکشی‌ای به آفریقا را آماده می‌کند.
منابع
- Appian, The Punic Wars.
- Plutarch, Life of Cato the Elder.
- Adrian Goldsworthy, The Fall of Carthage (2006).
قبلی: هانیبال در تبعیدبعدی: روم در اوتیکا پیاده می‌شود