Yaz – 15 Ağustos 1461
Trabzon, 1461
1204’ten beri Komnenos hanedanının yönettiği Trabzon İmparatorluğu, Trabzon çevresinde Karadeniz kıyısından bir şeridi elinde tutar ve 1458’den beri padişaha yılda 3.000 altın haraç öder. İmparator IV. İoannis kızı Theodora’yı Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’la evlendirir, Uzun Hasan da Trabzon’u savunacağına söz verir, İoannis ayrıca Gürcü kral ve prenslerinden, Sinop ve Karaman beylerinden yardım sözü alır. 1459’da ya da 1460’ta yerine geçen kardeşi David Batı’da müttefik arar, Uzun Hasan’ın elçileri de Mehmed’e Trabzon haracının artık kendi efendilerine ödeneceğini bildirir.
Trabzon’da 13. yüzyılda yapılan Ayasofya KilisesiWikimedia Commons, Herbert Frank, CC BY 2.0 (Trabzon, Hagia Sophia Ἁγία Σοφία (39484827385).jpg)
Mehmed ordusuyla Sinop’tan iç bölgelere yürür, donanma komutanı Kasım Paşa da donanmayla kıyı boyunca Trabzon’a gider. Dağlardan, yağmur ve çamur içinde geçen yürüyüş bir aydan uzun sürer. Ordu Sivas’ı geçince Akkoyunlu topraklarına girer ve Osmanlılar Uzun Hasan’ın sınır kalesi Koyulhisar’ı hücumla alır. Uzun Hasan’ın annesi Sara Hatun hediyelerle Mehmed’in ordugâhına gelip barış ister, Mehmed de Uzun Hasan’la barış yapar, ama Trabzon’u bu barışın dışında tutar ve Sara Hatun’u sefer bitene dek ordunun yanında alıkoyar.
Donanma Trabzon’u 32 gündür kuşatırken Mahmud Paşa’nın öncü kuvvetleri Zigana Geçidi’ni aşıp gelir. Mahmud Paşa, Halkokondilis’e göre kuzeni olan saray görevlisi Georgios Amirutzes aracılığıyla, Kritovulos’a göre ise Thomas Katabolinos aracılığıyla David’e şartlarını bildirir: David kenti teslim ederse canını ve malını korur, başka bir yerde de topraklar alır. Uzun Hasan’dan da Gürcistan’dan da yardım gelmez ve Mehmed 15 Ağustos 1461’de Trabzon’a girer, böylece son Bizans devleti de sona erer. David ve ailesi İstanbul’a götürülür, David ile oğulları 1463’te orada öldürülür, kent halkının birçoğu da İstanbul’a gönderilir ya da köle edilir.
Apollonio di Giovanni’nin atölyesinde 1461’den kısa süre sonra yapılmış bir Floransa çeyiz sandığının ön yüzünde Trabzon’un fethi, Metropolitan Sanat MüzesiWikimedia Commons, workshop of Apollonio di Giovanni, Public domain (Cassone Conquest of Trebizond Apollonio di Giovanni di Tomaso.png)
Kaynaklar
- Michael Kritovoulos, History of Mehmed the Conqueror (about 1467).
- Doukas, Historia Turco-Byzantina (about 1462).
- Laonikos Chalkokondyles, Histories (c. 1464).
- Tursun Beg, Tarih-i Ebü’l-Feth (about 1490).
- Konstantin Mihailović, Memoirs of a Janissary (about 1500).
- William Miller, Trebizond: The Last Greek Empire (1926).
- Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time (1978).
- Donald M. Nicol, The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453 (2nd ed., 1993).
- John E. Woods, The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire (2nd ed., 1999).
Önceki: Amasra ve Sinop, 1460–1461Sonraki: Kazıklı Voyvoda’nın Tuna savaşı, 1462