Nisan – 22 Mayıs 1481
Mehmed’in ölümü, 1481
1481 baharında Mehmed Üsküdar’a geçer ve yeni bir sefer için ordu toplar. Seferin hedefini gizli tutar, olası hedef olarak Rodos, güney İtalya ve Mısır’daki Memlük Sultanlığı gösterilmiştir. Yolda hastalanır ve 3 Mayıs 1481’de Gebze yakınındaki ordugâhında 49 yaşında ölür. Ölümü genellikle gut hastalığına bağlanır, Babinger onu hekimi Yakub Paşa’nın zehirlediğini ileri sürer, İnalcık ise öbür kaynaklarda bunu destekleyen bir bilgi bulmaz.
Nakkaş Sinan Bey’e atfedilen bir resimde gül koklayan II. Mehmed, 15. yüzyıl sonu, Topkapı Sarayı MüzesiWikimedia Commons, Nakkaş Sinan Bey, Public domain (Sarayi Album 10a.jpg)
Sadrazam Karamani Mehmed Paşa ölümü gizler, cenazeyi İstanbul’a getirtir ve iki şehzadeye ulak gönderir: Amasya’da sancakbeyi olan Bayezid’e ve Konya’da Karaman sancakbeyi olan, başkente daha yakın Cem’e. Bayezid’i tutan yeniçeriler durumu öğrenir, kente girip sadrazamı öldürür, evleri ve dükkânları yağmalar. Eski sadrazam İshak Paşa, Bayezid’in oğlu Korkut’u naib ilan eder ve Bayezid’i hemen gelmeye çağırır, Cem’e giden ulak ise yolda durdurulur.
Pinturicchio’nun Vatikan’daki Borgia Daireleri’nde 1492–1494’te yaptığı Aziz Katarina’nın Tartışması freskinde CemWikimedia Commons, Pinturicchio, Public domain (Djem-Pinruricchio.png)
Bayezid babasının ölümünü 7 Mayıs’ta öğrenir, 21 Mayıs’ta Üsküdar’a varır ve 22 Mayıs’ta, Mehmed’in camisinin yanına gömüldüğü gün, İstanbul’da II. Bayezid olarak tahta çıkar. Mehmed’in ölümünde Osmanlı toprakları Bosna, Arnavutluk ve Mora’dan Fırat’a ve Trabzon’a, Tuna’dan Anadolu’nun Akdeniz kıyısına uzanır. Kırım hanı padişahın vasalıdır, İtalya’daki Otranto’yu da bir Osmanlı birliği elinde tutar.
Derviş Mahmud’un 1495 dolaylarında bir Şehname için yaptığı resimde sarayıyla II. Bayezid, Topkapı Sarayı MüzesiWikimedia Commons, Darwish Mahmud, Public domain (Sultan bayezid II, Shāhnāma-i Malik-i Āhī, calligrapher and painter Darwish Mahmud b. Abdullah nakkash, Istanbul, ca. 1495, tSMK, H. 1123, fol. 14a.jpg)
Kaynaklar
- Tursun Beg, Tarih-i Ebü’l-Feth (about 1490).
- Aşıkpaşazade, Tevârîh-i Âl-i Osmân (late 15th century).
- Mehmed Neşri, Kitâb-ı Cihan-nümâ (late 15th century).
- Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time (1978).
- Colin Imber, The Ottoman Empire, 1300–1481 (1990).
- Nicolas Vatin, Sultan Djem (1997).
- Halil İnalcık, “Mehmed II”, in TDV İslâm Ansiklopedisi, vol. 28 (2003).
Önceki: Otranto, 1480–1481