1461 – 1480
Padişahın sarayı
Mehmed “Avni” mahlasıyla Türkçe şiirler yazar ve Türkçe, Arapça, Farsça, Rumca ve Latince 8.000’den fazla el yazmasından oluşan bir kütüphane toplar, Rumca yazmalar yapılan yazıhanesinde de Arrianos’un İskender’in hayatını anlatan eseri ve İlyada kopyalanır. Trabzonlu bilgin Georgios Amirutzes 1461’de son Trabzon imparatoruyla birlikte Mehmed’in gemilerinden biriyle İstanbul’a gelir ve padişahın Hristiyanlık ve Yunan felsefesi konusundaki danışmanlarından biri olur. 1456’dan beri İmroz’un valisi olan Mihail Kritovulos, Venedikliler adayı 1466’da alınca İstanbul’a taşınır. Burada Mehmed’in saltanatının 1467’ye kadarki tarihini Rumca yazar ve padişaha sunar.
Gentile Bellini’nin 1479–1481’de Mehmed’in sarayında yaptığı Oturan Kâtip, Isabella Stewart Gardner Müzesi, BostonWikimedia Commons, Gentile Bellini, Public domain (Gentile Bellini 009.jpg)
Uluğ Bey’in rasathanesinde çalışmış Semerkantlı astronom Ali Kuşçu, 1470 dolaylarında Uzun Hasan’ın elçisi olarak Tebriz’den İstanbul’a gelir ve Mehmed’in hizmetinde kalır. 1470’te tamamlanan, Fatih Camii’nin çevresindeki sekiz medrese olan Sahn-ı Seman’ın öğretim düzenini kurmaya yardım eder. Orada sekiz müderris öğrencileri ilahiyat, hukuk, tıp, astronomi ve matematik okutarak kadı ve müderris olarak yetiştirir, Ali Kuşçu da 1474’te İstanbul’da ölür.
Ali Kuşçu’nun 1473’te Mehmed’e sunduğu astronomi risalesi er-Risâletü’l-Fethiyye’den bir sayfaWikimedia Commons, Ali Kuşçu, Public domain (Ali al-Qushji.JPG)
Mehmed İtalyan saraylarından ressamlar ve madalya ustaları ister, Costanzo da Ferrara da onun için çalışır. Barıştan sonra, Eylül 1479’da Venedik Senatosu dojların resmî ressamı Gentile Bellini’yi Venedik’ten İstanbul’a gönderir, Bellini 1480’e kadar kalır. Bugün Londra’daki National Gallery’de bulunan 1480 tarihli Mehmed portresinin Bellini’nin eseri olduğu düşünülür, kopyaları da padişahın yüzünü bütün Avrupa’da tanıtır.
Gentile Bellini’nin 1480’de yaptığı II. Mehmed portresi, Ulusal Galeri, LondraWikimedia Commons, Gentile Bellini, Public domain (Bellini, Gentile - Portrait of Mehmed II - National Gallery, London.jpg)
Kaynaklar
- Michael Kritovoulos, History of Mehmed the Conqueror (about 1467).
- Adnan Adıvar, Osmanlı Türklerinde İlim (1943).
- Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time (1978).
- Julian Raby, “A Sultan of Paradox: Mehmed the Conqueror as a Patron of the Arts”, Oxford Art Journal 5 (1982).
- Caroline Campbell and Alan Chong (eds.), Bellini and the East (2005).
Önceki: Padişahın kanunuSonraki: Kenyérmező, 1479