1466 – 1469
Akkoyunlular, 1466–1469
Akkoyunlular, Yukarı Fırat ve Dicle boylarında yaşayan Türkmen boylarının oluşturduğu bir birliktir. Hükümdarları Uzun Hasan 1452’de ağabeyi Cihangir’den Diyarbakır’ı (o zamanki adıyla Amid) alır, Trabzon İmparatoru IV. İoannis’in kızı Theodora ile evlidir ve 1463’ten başlayarak Venedik’in elçilerini kabul eder. Rakip Karakoyunluların hükümdarı Cihan Şah 16 Mayıs 1466’da Tebriz’den yola çıkar ve Van Gölü boyunca Muş’a kadar ilerler.
1460’larda ya da 1470’lerde onun için yapılmış bir av sahnesinden at üstünde Uzun Hasan, Rusya Ulusal KütüphanesiWikimedia Commons, unknown Tabriz painter, Public domain (Uzun Hasan on horse, 1460s–1470s, Aq Qoyunlu ruler Uzun Hasa hunting (detail).jpg)
İki hükümdar arasındaki görüşmeler sonuç vermez, Cihan Şah da 1467 sonbaharında baharı beklemeye karar verip kışlağına doğru çekilir. Uzun Hasan 30 Ekim ya da 11 Kasım 1467’de Çapakçur yakınında onun ordusunu ansızın basar. Cihan Şah kaçarken öldürülür, oğulları Mirza Yusuf ile Mirza Muhammed de esir düşer. Bunun üzerine Timurlu hükümdarı Ebu Said, Cihan Şah’ın oğlu Hasan Ali’nin yardım çağrısına uyar ve Şubat 1468’de batıya yürür.
Uzun Hasan kış boyunca Timurlu ordusunun ikmal yollarını keser, aç kalan ordu Erdebil üzerinden Mugan bozkırına girince de onu Karabağ’da yener ve Ebu Said’i esir alır. Timurlu rakiplerinden Yadigâr Muhammed, Ebu Said’i 5 Şubat 1469’da öldürtür. Uzun Hasan artık Yukarı Fırat’tan Fars’a ve Kirman’a, Arap Irak’ına kadar hüküm sürer ve başkentini Tebriz’e taşır. Güneyde Nisan 1466’da Osmanlı desteğiyle başa geçen Dulkadir beyi Şehsuvar Bey, Haziran 1472’de Memlüklerin eline düşene dek onlarla savaşır.
İsfahan Cuma Camii’nin güney eyvanında Uzun Hasan’ın kitabesiWikimedia Commons, Diego Delso, Ghazalyegane, CC BY-SA 4.0 (Uzun Hasan inscription (South iwan of the courtyard of the Jameh Mosque of Isfahan).jpg)
Kaynaklar
- Abu Bakr Tihrani, Kitab-i Diyarbakriyya (late 15th century).
- John E. Woods, The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire (2nd ed., 1999).
- Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and His Time (1978).
- İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri (1937).
Önceki: Karaman kıyısı, 1471–1472Sonraki: Tokat ve Kıreli, 1472