Ağustos 1812 – 20 Haziran 1813
Burgos ve 1813 ilerleyişi
Salamanca’dan sonra Kral Joseph Madrid’den ayrılır, Wellington 12 Ağustos 1812’de kente girer, Soult da Endülüs’ü ve Cádiz kuşatmasını bırakır. Wellington 19 Eylül’den itibaren Burgos kalesini kuşatır ama alamaz. 21 Ekim’de birleşen Fransız orduları karşısında Salamanca üzerinden Ciudad Rodrigo’ya çekilir ve yolda birkaç bin asker kaybeder.
Wellington, Francisco Goya’nın portresi, 1812 – 1814, National Gallery, LondraWikimedia Commons, Francisco Goya, Public domain (Francisco Goya - Portrait of the Duke of Wellington.jpg)
Napolyon Rusya’dan sonra ordusunu yeniden kurmak için İspanya’dan 20.000 kadar asker çeker, 17 Mart 1813’te de Joseph Madrid’den son kez ayrılır. 20 Mayıs’tan itibaren Wellington 53.749 İngiliz, 39.608 İspanyol ve 27.569 Portekizli, toplam 121.000 askerle kuzey Portekiz’den yola çıkar. Kendisi merkezde küçük bir kuvvetle oyalama yaparken Sir Thomas Graham ordunun büyük bölümünü dağların içinden, Esla Nehri’nin öte yanından geçirip Fransız sağ kanadını dolanır. Fransızlar Burgos’un gerisine, Ebro’ya doğru çekilir, Wellington da ikmal üssünü kuzey kıyısındaki limanlara taşır.
20 Haziran’a gelindiğinde Joseph ve Mareşal Jourdan, Gazan komutasındaki Güney, d’Erlon komutasındaki Merkez ve Reille komutasındaki Portekiz ordularıyla, 153 topla birlikte 57.000 ile 60.000 arası askerle Vitoria’nın batısında durur. Kentin sokaklarını yağma eşyasıyla dolu büyük bir araba kafilesi doldurur. Zadorra Nehri savaş alanını doğudan batıya keser ve keskin bir dirsek yapar, güneyde La Puebla tepeleri, kuzeybatıda Arrato Dağı vardır. Jourdan 20 Haziran’da bütün gün ateşler içinde yatar, pek emir verilmez, d’Erlon da dirseğin yakınındaki üç köprüyü yıkmadan bırakır.
81.000 ile 90.000 arası asker ve 96 topu olan Wellington ordusunu dört kola ayırır. Sağda Hill’in 20.000 kişisi La Puebla boğazını zorlayacak, Wellington’ın sağ merkez kolu nehri dirsekten geçecek, Dalhousie’nin sol merkez kolu Arrato Dağı’nı aşacak, solda Graham’ın 20.000 kişisi de Arrato’yu dolanıp Bilbao yolundan Fransızların arkasına inecektir.
Vitoria Muharebesi, George Jones’un tablosu, 1822, Kraliyet KoleksiyonuWikimedia Commons, George Jones, Public domain (George Jones (1786-1869) - The Battle of Vittoria - RCIN 407186 - Royal Collection.jpg)
Kaynaklar
- Charles Oman, A History of the Peninsular War, vol. VI (1922).
- Ian Fletcher, Vittoria 1813: Wellington Sweeps the French from Spain (2005).
- David Gates, The Spanish Ulcer: A History of the Peninsular War (2002).
Önceki: Ferey’in artçısıSonraki: Hill La Puebla’da