Aralık 1812 – Ocak 1813
Büyük Ordu’nun sonu
3 Aralık’ta Napolyon, ordusunun durumunu dış dünyaya ilk kez açıklayan 29. Bülten’i yayımlar. 5 Aralık’ta Smorgon’da orduyu bırakır, komutayı Murat’a verir ve kızakla Paris’e gider. Sıcaklık 8 Aralık’ta −34 °C’ye düşer, orduda yaklaşık 4.300 savaşan asker ve bir yığın başıboş kalmıştır.
Geri çekilme sırasında Büyük Ordu’nun bir gece ordugâhı, Vasili Vereşçagin’in tablosuWikimedia Commons, Vasily Vereshchagin, Public domain (Night Bivouac of Great Army.jpg)
Kalıntılar Vilnius’a, orada hastanelerde 20.000’den fazla kişi bırakıldıktan sonra da Kaunas’a ulaşır. 14 Aralık’ta Ney’nin artçısı savaşabilecek durumda ancak bin kadar adamla Neman’ı geçer. Aynı gün Schwarzenberg’in Avusturyalıları daha güneyde sınırı geçer, 1–14 Aralık arasında Kazaklar yaklaşık 36.000 Fransız askerini esir alır.
Kaunas’ta Ney, Auguste Raffet’nin tablosuWikimedia Commons, Auguste Raffet, Public domain (Louvre-peinture-francaise-Ney-a-Kowno-p1020309.jpg)
Kuzeyde Macdonald 18 Aralık’ta Riga’dan ayrılır ve Königsberg’e doğru çekilir. Ludwig Yorck komutasındaki Prusya kolordusu Ruslar tarafından yolu kesilince Yorck 30 Aralık’ta Rus generali Hans Karl von Diebitsch ile Tauroggen Sözleşmesi’ni imzalar ve kendi yetkisiyle askerlerini çarpışmanın dışına çeker.
Tauroggen Sözleşmesi’nde Yorck’un ve Diebitsch’in imzaları, 30 Aralık 1812Wikimedia Commons, unknown author, Public domain (Konvention-Tauroggen.jpg)
Murat da orduyu bırakınca kalıntıların komutasını Poznań’da Eugène alır. Ocak 1813’te Vistül’ün gerisinde yaklaşık 23.000 kişi, ayrıca 35.000 Avusturyalı ve Prusyalı toplanır. Kayıplara ilişkin tahminler çok farklıdır: Rusya’ya giren yaklaşık 600.000 kişiden belki 110.000’i geri döner, yaklaşık 100.000’i esir düşer ve bunların yarısından fazlası esarette ölür, Rus askerî kayıpları ise yaklaşık 210.000 ölü olarak hesaplanır.
Kaynaklar
- Paul Britten Austin, 1812: The Great Retreat (1996).
- Adam Zamoyski, Moscow 1812: Napoleon’s Fatal March (2004).
- Dominic Lieven, Russia Against Napoleon (2010).
Önceki: Köprüler yanıyorSonraki: Lützen ve Bautzen