Eylül – Kasım 1812
Moskova ve geri çekilme
8 Eylül’de Rus ordusu Mojaysk’i geçerek Moskova’ya doğru çekilir. 13 Eylül’de Fili’deki savaş meclisinde Kutuzov orduyu korumak için şehri muharebesiz bırakmaya karar verir ve 270.000 kişilik halkın çoğu şehirden ayrılır. Napolyon 14 Eylül’de yaklaşık 100.000 kişiyle Moskova’ya girer, onu karşılayan bir heyet olmaz. Askerî vali Fyodor Rostopçin’e mal edilen bir yangın 14 Eylül’den 18 Eylül’e kadar sürer ve şehrin dörtte üçünü yok eder.
15 – 18 Eylül 1812’de Moskova yangını, A. Smirnov’un tablosu, 1813Wikimedia Commons, A. Smirnov (Смирнов А.Ф.), Public domain (Fire of Moscow 1812.jpg)
Kutuzov önce Ryazan yolu üzerinden güneydoğuya çekilir, sonra batıya döner ve 3 Ekim’de Tarutino’da ordugâh kurar. Burada Kaluga’yı ve Tula’daki silah atölyelerini korur, güneyden erzak ve asker alır. Napolyon beş hafta bir barış teklifi bekler, 5 Ekim’de Jacques Lauriston’u Kutuzov’un karargâhına gönderir, ama Aleksandr yanıt vermez. 18 Ekim’de Levin von Bennigsen Tarutino’da Murat’ın öncü kuvvetine baskın yapar.
19 Ekim’de pek az süvarisi kalmış yaklaşık 108.000 kişilik Fransız ordusu Moskova’dan çıkar ve gelirken yağmaladığı bölgeden kaçınmak için Eski Kaluga yolundan güneybatıya yürür. 24 Ekim’de Eugène’in kolordusundan Alexis Delzons’un tümeni Luja Nehri kıyısındaki Maloyaroslavets’te Dmitri Dohturov’un kolordusuyla karşılaşır. Kasaba sekiz kez el değiştirir, Delzons ölür, Fransızlar 6.000 ile 8.000 arası, Ruslar yaklaşık 8.000 kişi kaybeder. Kasaba Fransızların elinde kalır, ama Kutuzov Kaluga yolunu kapatır ve 26 Ekim’de Napolyon kuzeye, Mojaysk’e ve geldiği yola döner.
Maloyaroslavets Muharebesi, Peter von Hess’in tablosuWikimedia Commons, Peter von Hess, Public domain (Hess maloyaroslavets.jpg)
Ordu yiyeceği tükenmiş topraklardan, Mihail Miloradoviç’in 3 Kasım’da Davout’nun artçısına saldırdığı Vyazma üzerinden batıya yürür. Platov, Vasili Orlov-Denisov ve Denis Davidov komutasındaki Kazaklar geride kalanlara ve erzak toplayanlara saldırır, Kutuzov da daha güneydeki yollardan izler. Kar ve ayaz 6 Kasım’da bir tipiyle başlar, 9 Kasım’da Smolensk’e yaklaşık 40.000 ile 50.000 kişi ulaşır.
3 Kasım 1812’deki Vyazma Muharebesi, Peter von Hess’in tablosuWikimedia Commons, Peter von Hess, Public domain (Battle vyazma.jpg)
Kaynaklar
- Adam Zamoyski, Moscow 1812: Napoleon’s Fatal March (2004).
- Dominic Lieven, Russia Against Napoleon (2010).
- David G. Chandler, The Campaigns of Napoleon (1966).
Önceki: Büyük tabyanın düşüşüSonraki: Krasnoy ve Berezina