Temmuz 1799 – Eylül 1801
Ebukır ve Mısır’da son
14 Temmuz 1799’da bir İngiliz-Osmanlı filosu Mustafa Paşa komutasındaki bir Osmanlı ordusunu Ebukır’a çıkarır. Bu ordu kaleyi alır ve yarımada boyunca iki hat halinde siper kazar. Bonaparte Damanhur’da yaklaşık 10.000 asker toplar ve 25 Temmuz’da saldırır. Lanusse tamamlanmamış ilk hattı yarar, Osmanlı askerleri ölü Fransızların başlarını kesmek için ikinci hattı terk edince Murat bir boşluktan süvari hücumuna kalkar ve Mustafa Paşa’yı çadırında esir alır. Binlerce Osmanlı askeri gemilere yüzmeye çalışırken boğulur, kaledeki garnizon da 2 Ağustos’ta teslim olur.
Ebukır Muharebesi’nde Murat, 25 Temmuz 1799, Antoine-Jean Gros’nun tablosu, 1807Wikimedia Commons, Antoine-Jean Gros, Public domain (Antoine-Jean Gros - Bataille d'Aboukir, 25 juillet 1799 - Google Art Project.jpg)
Bonaparte, bir esir değişimi sırasında Sidney Smith’in Fransız elçilerine verdiği gazetelerden koalisyonun İtalya’daki zaferlerini ve Fransa’daki bunalımı öğrenir. 23 Ağustos’ta Berthier, Murat, Lannes ve birkaç bilginle Muiron firkateynine binip İskenderiye’den ayrılır, komutayı bir mektupla Kléber’e bırakır.
24 Ocak 1800’de Kléber, Smith’in huzurunda Sadrazam Kör Yusuf Ziyaeddin Paşa ile El Ariş Sözleşmesi’ni imzalar, sözleşme ordunun Fransa’ya dönmesine izin verir. Britanya hükümeti teslimden başka bir şeyi kabul etmez. Bunun üzerine Kléber 20 Mart’ta sadrazamın çok daha kalabalık ordusunu Heliopolis’te yener ve Kahire’deki ikinci ayaklanmayı bastırır. 14 Haziran’da Kahire’deki bahçesinde Suriyeli bir öğrenci olan Süleyman el-Halebi tarafından bıçaklanarak öldürülür ve komutayı Jacques-François Menou devralır.
Kléber’in Kahire’de öldürülmesi, Strazburg Tarih Müzesi’ndeki bir tabloWikimedia Commons, Ji-Elle, CC BY-SA 3.0 (Musée historique de Strasbourg-Assassinat de Kléber (cropped).jpg)
8 Mart 1801’de Sir Ralph Abercromby komutasındaki bir İngiliz ordusu Ebukır’a çıkar. 21 Mart’ta İskenderiye önlerinde Menou’yu yener, Abercromby bu savaşta ölümcül biçimde yaralanır. İngiliz ve Osmanlı birlikleri Reşit’i, ardından Kahire’yi alır, General Augustin Belliard 27 Haziran’da 13.000 askerle teslim olur. Menou 2 Eylül’de İskenderiye’yi teslim eder, ordu İngiliz gemileriyle Fransa’ya taşınır. Fransızların topladığı eski eserler, aralarında Temmuz 1799’da bulunan Reşit Taşı da, Britanya’ya geçer.
İskenderiye Muharebesi, 21 Mart 1801, Philip James de Loutherbourg’un tablosu, 1802Wikimedia Commons, Philip James de Loutherbourg, Public domain (Philip James de Loutherbourg - The Battle of Alexandria, 21 March 1801 - Google Art Project.jpg)
Kaynaklar
- Paul Strathern, Napoleon in Egypt (2008).
- Juan Cole, Napoleon’s Egypt: Invading the Middle East (2007).
- Piers Mackesy, British Victory in Egypt, 1801 (2010).
Önceki: Mısır’a dönüşSonraki: İkinci Koalisyon