Temmuz – Ekim 1525
Gonzalo de Alvarado Mamların üzerine yürür
Batı yaylalarındaki Mamların ana kasabası bugünkü Huehuetenango olan Xinabahul’dur. Lovell’e göre K'iche'ler, krallarının Mam kralı Kayb'il B'alam’ın önerdiği bir plan yüzünden idam edilmesine içerlemiştir ve Mamların üzerine yürümeyi önerirler. İspanyollar öneriyi hemen benimser.
Huehuetenango’da Zaculeu’daki bir tapınak piramidiWikimedia Commons, Simon Burchell, CC BY-SA 4.0 (Zaculeu 04.JPG)
Temmuz 1525’te Pedro de Alvarado’nun kardeşi Gonzalo de Alvarado y Contreras 40 İspanyol süvari, 80 İspanyol piyade ve yaklaşık 2.000 Meksikalı ve K'iche' müttefikle Tecpán’daki İspanyol kampından ayrılır. Totonicapán’ı ikmal üssü yapar, şiddetli yağmurlar yüzünden yavaşlayarak kuzeye, Momostenango’ya yönelir ve kasabayı dört saatlik bir çarpışmadan sonra alır. Ertesi gün Huehuetenango yolunda Malacatán’dan gelen bir Mam ordusu önünü keser.
Bu muharebeden sonra ordu birkaç gün dinlenir, ardından Huehuetenango’yu boşalmış bulur. Kayb'il B'alam Zaculeu kalesine çekilmiştir ve Gonzalo’nun teslim koşullarını yanıtsız bırakır. Zaculeu, Selegua Nehri’ne bakan bir platonun üzerindedir, güneyinde ve doğusunda derin vadiler vardır. Tek giriş kuzeydeki dar bir kara boynudur. Bu boynun dörtte üçünü kaplayan tahkimli bir yapı girişi korur, duvarlar ve hendekler de yaklaşımı savunur.
United Fruit Company’nin onarımı sürerken 1950’de Zaculeu kalıntılarıWikimedia Commons, T. W. Kines, Public domain (Ruins of Zaculeu, Huehuetenango 1950 cropped.jpg)
Kaynaklar
- W. George Lovell, Conquest and Survival in Colonial Guatemala (3rd ed. 2005), pp. 60 to 64.
- Adrián Recinos, Pedro de Alvarado: conquistador de México y Guatemala (2nd ed. 1986), p. 110.
- Patricia del Águila Flores, Zaculeu: ciudad postclásica en las tierras altas mayas de Guatemala (2007), pp. 10 to 11, 37 to 38.
Önceki: Santiago ve Kaqchikel ayaklanmasıSonraki: Malacatán’dan gelen Mam ordusu