MS 636 – 686
Büyük Yuknoom Ch'een
MS 636’da Kaanul hanedanı bölünür. Yuknoom Head, Dzibanche’deki veliaht Waxaklajuun Ubah Chan’ı devirir ve soyun bir kolu, krallığın başkenti olan Calakmul’a yerleşir. Öteki kol Dzibanche’de hüküm sürmeye devam eder. 600’de doğan Yuknoom Ch'een II, 636’da Calakmul tahtına çıkar ve elli yıl hüküm sürer.
Calakmul’da ormanın üzerinde yükselen II. YapıWikimedia Commons, CHeitz, CC BY 2.0 (Estructura II from top of another structure.jpg)
Calakmul’da 18 stel diktirir ve kent merkezindeki saray yapılarını büyük olasılıkla o yaptırır. Ocak 657’de bir "yıldız savaşı"nda Tikal’i yener ve kralı Nuun Ujol Chaak’ı kentten kovar. Nuun Ujol Chaak ile Dos Pilas’taki rakibi B'alaj Chan K'awiil, Kaanul veliahdı Yuknoom Yich'aak K'ahk’ın 662’den önce yapılan bir törenine birlikte katılır.
Ovalardaki pek çok yazıt Yuknoom Ch'een’i üst hükümdar olarak anar. El Perú’da Kral K'inich Bahlam’ın tahta çıkarılmasını yönetir ve onu bir Calakmul prensesiyle evlendirir. 245 km güneydeki Cancuén’de 656 ve 677’de kralların tahta çıkışını denetler. Bir kızı 679’da La Corona’nın bir beyiyle evlenir, 685’te de elçilerinden biri Usumacinta kıyısındaki Piedras Negras’ta bir töreni yönetir.
Yuknoom Ch'een II’yi 635’teki bir ziyarette top oyuncusu olarak gösteren La Corona kabartması, Ulusal Arkeoloji ve Etnoloji Müzesi, Guatemala KentiWikimedia Commons, Konjiki1, CC0 (La Corona relieve.jpg)
Yuknoom Ch'een seksenli yaşlarında, büyük olasılıkla 686 başında ölür ve Calakmul’u orta ovaların en güçlü kenti olarak bırakır. Son yıllarındaki başarıların çoğu, 649’da doğan ve 3 Nisan 686’da taç giyen Yuknoom Yich'aak K'ahk’a ait olabilir.
Kaynaklar
- Simon Martin and Nikolai Grube, Chronicle of the Maya Kings and Queens (2000), pp. 108 to 110.
- Simon Martin, Of Snakes and Bats: Shifting Identities at Calakmul, The PARI Journal 6 (2) (2005), pp. 5 to 15.
- Stanley Guenter, Under a Falling Star: The Hiatus at Tikal (2002).
Önceki: Caracol ve NaranjoSonraki: Dos Pilas Tikal’e karşı