MS 250 – 900 dolayı
Yeşim, obsidyen, tuz ve kakao
Erken Klasik dönemde Yucatán’ın tuz kıyısına yakın Chunchucmil’de sık sıralar hâlinde tezgâhların bulunduğu bir pazar yer alır, toprağı orada satılan yiyeceklerin izlerini bugün de taşır. Calakmul’daki duvar resimleri atole, tamal ve tütün satan insanları gösterir, mallar haraç ve kraliyet armağanı olarak da el değiştirir. Kakao çekirdekleri en geç Postklasik dönemde bozuk para yerine geçer, pahalı mallar ise yeşim, altın ve bakırla ödenir.
Yeşim orta Motagua vadisinden ve iki yanındaki dağlardan gelir, krallar onu alın bantları, boncuklar ve cenaze maskeleri olarak takar. Bıçak ve uç yapımında kullanılan volkan camı obsidyen, Kaminaljuyu’nun 25 km kuzeyindeki El Chayal’dan, San Martín Jilotepeque’den ve Ixtepeque’den gelir, Kaminaljuyu gibi dağlık bölge kentleri de bu kaynaklara erişimi denetler. Dağlık bölgenin bulut ormanlarında yaşayan ketzal kuşunun uzun yeşil kuyruk tüyleri kralların başlıklarını süsler.
Quintana Roo’da La Rovirosa’da bulunan, deniz kabuğundan gözleri olan yeşim bir Maya cenaze maskesi, Museo Maya de CancúnWikimedia Commons, Act6789, CC0 (Mayan jade mask from La Rovirosa- Noh kah, Quintana Roo (MUSEO MAYA de CANCUN).png)
Beslenmede ve eti saklamada gereken tuz, Mezoamerika’nın en büyük tuz kaynağı olan kuzey Yucatán kıyısındaki tavalarda deniz suyundan kurutulur. Chixoy üzerindeki Salinas de los Nueve Cerros’ta ise tuzlu su kaynaklarından kaynatılarak elde edilir, buradaki üretim Geç Klasik dönemde doruğa ulaşır. Bir tahmine göre yaklaşık 45.000 nüfuslu Erken Klasik dönem Tikal’i yılda 131 ton kadar tuz tüketir. Kakao Soconusco ve Tabasco’daki Chontalpa gibi nemli alçak bölgelerde yetişir, soylular onu köpürtülmüş olarak boyalı silindir kaplardan içer.
Aralarında Kaminaljuyu’dan Geç Klasik dönem bıçaklarının da bulunduğu obsidyen bıçaklar, çekirdekler ve eksantrik çakmaktaşları, Miraflores Müzesi, Guatemala ŞehriWikimedia Commons, Simon Burchell, CC BY-SA 4.0 (Museo Miraflores 007.jpg)
Yük hayvanı ve araba olmadığından mallar karada hamalların sırtında, ırmaklarda ve kıyılar boyunca kanolarla taşınır. Pasión ile Chixoy birleşerek Usumacinta’yı oluşturur, Usumacinta da Yaxchilan ve Piedras Negras’ın önünden geçerek Meksika Körfezi’ne akar. Yukarı Pasión üzerinde bir pazar yeri ve iskelesi olan Cancuén dağlık bölgeden gelen yeşim, pirit ve obsidyenin ticaretini yapar ve onları işler, El Chayal ve Ixtepeque obsidyeni ise Motagua’dan Karayip’e iner, Belize ırmaklarından da Petén’e çıkar. Klasik dönemden sonra uzak mesafe ticaretinin büyük bölümü Yucatán kıyıları boyunca kanolara geçer.
Kaynaklar
- Lynn V. Foster, Handbook to Life in the Ancient Maya World (2002), pp. 319 to 325.
- Bruce H. Dahlin and others, “In Search of an Ancient Maya Market”, Latin American Antiquity 18 (2007), pp. 363 to 384.
- Brian Dillon, Kevin Pope and Michael Love, “An Ancient Extractive Industry: Maya Saltmaking at Salinas de los Nueve Cerros, Guatemala”, Journal of New World Archaeology 7 (1988), pp. 37 to 58.
Önceki: Tarlalar, yollar ve su hazneleriSonraki: Klasik Maya çöküşü