1540 – 1542
T'ho’nun kalıntıları üzerinde Mérida
Altmışlı yaşlarının sonundaki yaşlı Montejo, 1540’ta Yucatán üzerindeki haklarını oğlu Genç Francisco de Montejo’ya devreder. Oğul, aynı adı taşıyan ve Yeğen diye bilinen kuzeniyle Champotón’da buluşur ve 300 ile 400 arası İspanyol askerle Campeche’ye geçer. 4 Ekim 1540’ta kurulan San Francisco de Campeche, yarımadadaki ilk kalıcı İspanyol belediye meclisine sahip kasabadır.
Genç Montejo Maya beylerini İspanyol Krallığı’na boyun eğmeye çağırır. Aralarında Xiu hükümdarının da bulunduğu bazı beyler kabul eder, Canul’lar ise reddeder. 1541’de Yeğen, 40 kişilik bir İspanyol bölüğü ve Mayalı müttefiklerle Canul kasabaları Tenabo, Hecelchakán, Calkiní ve Maxcanú’dan savaşarak kuzeye ilerler. Genç Montejo bu sırada Campeche’de takviye bekler.
Diego de Landa’nın, T'ho’da Fransiskenlerin sonradan Mérida’daki manastırlarını kurduğu yerdeki bir Maya yapısının planı, 1566 dolayında yazdığı Relación’danWikimedia Commons, Fray Diego de Landa, Public domain (Croquis de Fray Diego de Landa (01).JPG)
Yeğen, Chakan’da Canul’larla karşılaşır ve piramitler ve taş yapılar arasındaki, Ichcaanzihó diye de bilinen Maya kasabası T'ho’yu ele geçirir. Genç Montejo 6 Ocak 1542’de burada Mérida kentini kurar. İspanyollar kente, yapılarının işlenmiş taşları İspanya’daki Mérida’nın Roma yapılarını andırdığı için bu adı verir ve bu taşları yeni kentte yeniden kullanır.
Mérida’nın ana meydanında, 1562 – 1598 yıllarında T'ho yapılarının taşlarıyla inşa edilen San Ildefonso KatedraliWikimedia Commons, David Holt, CC BY-SA 2.0 (Mérida, Yucatán Oct 2006 Cathedral.jpg)
23 Ocak 1542’de Maní beyi ve kuzey Yucatán’ın en güçlü eyaletinin hükümdarı Tutul Xiu, yanında yiyecekle İspanyol kampına barış içinde gelir. Melchor adıyla vaftiz edilir ve iki ay Mérida’da kalır. Onun boyun eğmesi batı eyaletlerinin beylerini de İspanyol yönetimini kabule yöneltir, doğu eyaletleri ise direnmeyi sürdürür.
Kaynaklar
- Robert J. Sharer and Loa P. Traxler, The Ancient Maya (6th ed. 2006), p. 772.
- Robert S. Chamberlain, The Conquest and Colonization of Yucatan, 1517 – 1550 (1948), ch. 11 and 12.
- Diego López de Cogolludo, Historia de Yucatán (1688), book 3, ch. 4 to 7.
Önceki: Campeche ve Chichen ItzaSonraki: Mérida’ya saldırı