Şubat – Nisan 1524
Q'umarkaj’ın yakılışı
Olintepeque Muharebesi’nin ertesi günü ordu bugünkü Salcajá olan Tzakahá’ya varır, kasaba savaşmadan teslim olur. Papazlar Juan Godínez ile Juan Díaz orada derme çatma bir çatı altında ayin yönetir. Bu yer, Concepción La Conquistadora’ya adanan Guatemala’nın ilk kilisesi için seçilir.
Salcajá’daki erken sömürge dönemi kilisesi La ConquistadoraWikimedia Commons, Simon Burchell, CC BY-SA 4.0 (Ermita La Conquistadora de la Inmaculada Concepción, Salcajá 03.jpg)
Mart 1524’te Alvarado, Nahuatlca konuşan müttefiklerinin Tecpan Utatlan dediği Q'umarkaj’a varır. Şehir 100 m’den derin vadilerle çevrili bir platonun üzerindedir. Alvarado bir tuzaktan korkar ve atlılarının dar sokaklarda manevra yapamayacağını düşünerek dışarıdaki ovada kamp kurar. Kral Oxib-Keh’i ve veliaht kral Beleheb-Tzy’yi kampına davet eder ve ikisini tutuklar. K'iche' savaşçıları müttefiklerine saldırıp bir İspanyol askerini öldürünce Alvarado iki beyi diri diri yaktırır, ardından şehri ateşe verir.
Santa Cruz del Quiché yakınındaki Q'umarkaj’da Tohil Tapınağı’nın kalıntısıWikimedia Commons, JoePhoto, CC BY 2.0 (Utatlan3.jpg)
Mam kralı Kayb'il B'alam, Alvarado oradayken Q'umarkaj’da büyük törenle karşılanır. Lovell’e göre İspanyolları şehirde tuzağa düşürme planını öneren de odur. Alvarado Q'umarkaj’dan Iximche’deki Kaqchikellere haber gönderip kalan K'iche'lere karşı yardım ister. Kaqchikellerin 4.000 savaşçı yolladığını yazar, Kaqchikel yıllıkları ise 400 der. Cortés’e Q'umarkaj’da yazdığı üçüncü mektubu 11 Nisan 1524 tarihlidir.
Kaynaklar
- Robert J. Sharer and Loa P. Traxler, The Ancient Maya (6th ed. 2006), pp. 764 to 765.
- Adrián Recinos, Pedro de Alvarado: conquistador de México y Guatemala (2nd ed. 1986), pp. 68 to 75.
- Miguel Ángel de León Soto, La notable historia de Tzalcahá, Quetzaltenango (2010), pp. 22 to 24.
Önceki: Olintepeque MuharebesiSonraki: Atitlán Gölü’nün Tz'utujilleri