MÖ 2000 – 1000 dolayı
Maya bölgesi
Maya bölgesi güneydoğu Meksika’yı, Guatemala’yı, Belize’i, Honduras ile El Salvador’un batı kesimlerini kapsar ve Mezoamerika’nın üçte biri kadardır. Batıda Tehuantepec Kıstağı yakınlarında, güneydoğuda Lempa Irmağı’ndan Ulúa Irmağı’na uzanan bir çizgide sona erer.
Guatemala dağlık bölgesinde Atitlán Gölü ile Tolimán ve Atitlán volkanları, 2014Wikimedia Commons, Arian Zwegers, CC BY 2.0 (Lake Atitlan, Volcan Tolimán and Volcan Atitlán.jpg)
Bölge üç kısımdan oluşur. Dağlık bölge, Chiapas’tan Guatemala boyunca doğuya uzanan volkanlar, sıradağlar ve vadilerden oluşan bir kuşaktır, en yüksek doruğu 4.220 m ile Tajumulco’dur. Büyük Okyanus kıyısı boyunca dar ve verimli bir ova uzanır. Dağlık bölgenin kuzeyinde, Yucatán Yarımadası’nın tamamını kaplayan kireçtaşı bir düzlük olan alçak bölge yer alır. Güney alçak bölge ormanlıktır, Usumacinta ve kolları ile aşağı Motagua bu bölgenin sularını taşır. Kuzey alçak bölge daha kurak ve çalılıktır, suyunun büyük bölümü kireçtaşındaki çöküntü kuyuları olan cenotelerden gelir.
Tabasco’da Tenosique yakınında Usumacinta kanyonu, 2012Wikimedia Commons, Alfonsobouchot, CC BY-SA 3.0 (Cañón del Usumacinta.jpg)
Maya dilleri tek bir dile, büyük olasılıkla Guatemala’nın Cuchumatanes dağlarında konuşulan Proto-Mayacaya dayanır. Lyle Campbell ile Terrence Kaufman’ın sınıflandırmasına göre ilk ayrılma MÖ 2200 dolayında, Huastecan dalını konuşanların Körfez kıyısı boyunca kuzeybatıya göçmesiyle olur. Bugün 30 kadar Maya dili konuşulmaktadır.
Yucatán’da Valladolid’deki Zací cenotesi, kuzey alçak bölgenin kireçtaşında yeraltı suyuna açılan bir çöküntü kuyusu, 2012Wikimedia Commons, Kirt Edblom, CC BY-SA 2.0 (Cenote Zaci, Valladolid de Yucatan, Julio 2012 04.jpg)
Alçak bölgede MÖ 3000 dolayında çiftçiler vardır. MÖ 1800 dolayında Soconusco’nun Büyük Okyanus kıyısındaki köyler mısır, fasulye, kabak ve acı biber yetiştirir. Kuzey Belize’de MÖ 1200 dolayından kalma bir köy olan Cuello’da mısır beslenmenin üçte birinden azını oluşturur. Etin yarısından fazlasını geyik, kalanın çoğunu tatlı su kaplumbağası ve köpek sağlar.
Kaynaklar
- Robert J. Sharer and Loa P. Traxler, The Ancient Maya (6th ed. 2006), pp. 23 to 52.
- Lyle Campbell, American Indian Languages: The Historical Linguistics of Native America (1997), p. 165.
- Lynn V. Foster, Handbook to Life in the Ancient Maya World (2002), pp. 274, 310 to 312.
Sonraki: İlk köyler ve meydanlar