1562
Landa ve Maní’deki auto-da-fé
İspanya’daki Cifuentes’ten Fransisken rahip Diego de Landa 1549’da Yucatán’a gelir ve Izamal’daki San Antonio misyonunda çalışır. 13 Eylül 1561’de Yucatán Fransiskenlerinin başı olan provincial olur. Eyalette henüz piskopos bulunmadığından bu görev ona engizisyon yetkisi de verir.
Yucatán piskoposu Diego de Landa’nın ressamı bilinmeyen bir portresiWikimedia Commons, Not recorded, Public domain (Diego de Landa.jpg)
1562’de Landa, Maní eyaletinde vaftiz edilmiş Mayaların eski tasvirlerine hâlâ taptığını öğrenir ve insan kurban edildiğine dair haberler alır. Onlarca Maya soylusu hapsedilir, birçok soylu ve sıradan Maya bağlı ellerinden asılarak, bazen ayak bileklerine taş bağlanarak sorgulanır. Cezalandırılanlar arasında Maní, Tekax, Oxkutzcab ve Mama’nın beyleri de vardır.
Landa’nın 1562’de auto-da-fé düzenlediği Maní’deki San Miguel Arcángel Fransisken manastırıWikimedia Commons, Miguelleugim, CC BY 4.0 (Ex Convento de San Miguel Arcángel (Maní, Yuc.).jpg)
12 Temmuz 1562’de Landa Maní’de bir auto-da-fé düzenler. Kendi sayımına göre 27 Maya kitabı ve 5.000 kadar tasvir, sunaklar ve oyma taşlarla birlikte yakılır. Landa kitaplar için “hepsini yaktık, onlar da buna şaşılacak ölçüde üzüldüler” diye yazar. Kolomb öncesi Maya kitaplarından yalnızca üçü ve bir dördüncünün parçaları günümüze ulaşmıştır.
Günümüze ulaşan Maya kitaplarından Dresden Kodeksi’nin Venüs tablosundan bir sayfa, Saksonya Eyalet ve Üniversite Kütüphanesi, DresdenWikimedia Commons, Not recorded, Public domain (Dresden codex, page 2.jpg)
Piskopos Francisco del Toral 14 Ağustos 1562’de Mérida’ya gelir ve İspanyol yerleşimciler işkenceleri II. Felipe’ye şikâyet eder. Toral, Landa’yı yargılanmak üzere 1563’te İspanya’ya gönderir ve Landa 1569’da aklanır. Landa İspanya’da, 1566 dolaylarında, Maya dinini, dilini ve yazısını anlatan en önemli erken kaynak olan Relación de las cosas de Yucatán’ı yazar. 1572’de Yucatán piskoposu olarak döner ve 1579’da ölür.
Kaynaklar
- Inga Clendinnen, Ambivalent Conquests: Maya and Spaniard in Yucatan, 1517 – 1570 (2nd ed. 2003), pp. 67 to 70.
- David E. Timmer, Providence and Perdition: Fray Diego de Landa Justifies His Inquisition against the Yucatecan Maya, Church History 66 (1997), pp. 477 to 483.
- Diego de Landa, Relación de las cosas de Yucatán (c. 1566), section 41.
Önceki: Büyük Maya ayaklanmasıSonraki: Itza krallığı ve Cortés