MS 250 – 900 dolayı
Kutsal efendiler ve sarayları
MS 250 ile 900 dolayları arasında alçak bölgedeki her krallığı soydan gelen bir kral, ajaw yönetir, en eski hanedanların kralları ise kendilerine k'uhul ajaw, yani “kutsal efendi” der. Kral en yüksek askerî, adli ve dinî yetkiyi elinde tutar ve halkıyla tanrılar arasında aracılık eder. Taht genellikle en büyük oğula geçer, b'aah ch'ok, yani “baş genç” denen veliaht da savaşta esir alarak kendini kanıtlamak zorundadır. Yeni kral tahta çıkarken jaguar postundan bir minderin üstüne oturur ve yeşim bir alın bandı, ketzal tüylerinden bir başlık ve tanrı K'awiil biçiminde bir asa alır.
Tahtta oturan bir bey, 7. ya da 8. yüzyıldan boyalı silindir bir kap, Metropolitan Sanat Müzesi, New YorkWikimedia Commons, Metropolitan Museum of Art, CC0 (Vessel, Palace Scene MET 1978.412.202 a.jpeg)
Hanedan başka türlü sönecekse tahta bir kadın çıkar. Yohl Ik'nal 583’ten itibaren Palenque’yi yönetir. Tikal’de Lady of Tikal adıyla bilinen altı yaşında bir kız 511’de taç giyer ve bir erkek eş hükümdarla birlikte hüküm sürer. Kraliyet kızları başka hanedanlarla evlenerek krallıkları birbirine bağlar, Calakmullu Leydi Eveningstar’ın Yaxchilan’da yaptığı gibi.
Kralın altında küçük kasabaların beyleri olan ve çoğu zaman savaşta komuta eden sajallar ile görevlerini üst soylulardan alan memurlar yer alır. Katipler, aj tz'ibler, soylu, kimi zaman da kraliyet ailelerinden gelir. Tikal kralı Jasaw Chan K'awiil I boya kabıyla birlikte gömülür, Copán’daki bir saray bir katip soyuna aittir, Piedras Negras’ta ise bir steli sekiz heykeltıraş imzalar. Saray halkı ana meydanın yanındaki saraylarda yaşar ve toplanır: avlular çevresinde platformların üstüne dizilmiş, taş sekileri, kapılarında perdeleri, kabuller ve tahta çıkış törenleri için taht odaları olan oda sıraları.
Aguateca’da sarayın bir kapısından görülen meydan, 2006Wikimedia Commons, Sébastian Homberger, Public domain (Aguateca.jpg)
Düşmanlar 800 dolayında Aguateca’yı yaktığında soylular kaçar ya da götürülür, evlerini de içindeki her şeyle bırakırlar. Odalar, saray halkının evde katip, dokumacı ve zanaatkâr olarak çalıştığını gösterir: konukları kabul etmek ve yazı yazmak için orta odalar, öğütme taşları, kemik iğneler ve iğ ağırlıkları, boya havanları, oyulmuş deniz kabukları ve kemikler. Kraliyet ailesi saldırıdan önce sarayı boşaltmıştır.
Kaynaklar
- Simon Martin and Nikolai Grube, Chronicle of the Maya Kings and Queens (2000), pp. 14 to 17.
- Sarah E. Jackson, Politics of the Maya Court: Hierarchy and Change in the Late Classic Period (2013), pp. 12 to 15 and 65 to 77.
- Takeshi Inomata and others, “Domestic and Political Lives of Classic Maya Elites: The Excavation of Rapidly Abandoned Structures at Aguateca, Guatemala”, Latin American Antiquity 13 (2002), pp. 305 to 330.
Önceki: Bonampak duvar resimleriSonraki: Takvim ve kitaplar