MS 800 – 909
Klasik Maya çöküşü
Maya ovalarında dikilen tarihli anıtların sayısı MS 750 dolayında yılda 40 kadarla en yüksek düzeye çıkar, 800’de ona yakına iner ve 900’de sıfıra düşer. Quiriguá son yazıtlarını 810’da diker. Copán’da Ukit Took' 6 Şubat 822’de tahta çıkar ve Sunak L’yi yarım bırakır. Calakmul 830’daki bak'tun bitişi için anıt dikmez.
Wat'ul Chatel’in 849’da diktiği Seibal Stel 10’un alçı kalıbı, Peabody Müzesi, Harvard ÜniversitesiWikimedia Commons, Daderot, Public domain (Seibal, Stela 10 (Harvard University).JPG)
Pasión Nehri üzerindeki Seibal yeniden canlanır. Wat'ul Chatel 830’da orada Ucanal kralının vasalı olarak tahta oturtulur ve 849’da yeni yapılar ile steller adadığı törene Tikal ve Calakmul beyleri katılır. Seibal’de 849 ile 889 arasında oyulan on yedi stel, Maya ve Orta Meksika üsluplarını harmanlar. Jasaw Chan K'awiil II, Tikal’in son stelini 869’da diker, Tikal’in eski uyduları Uaxactun ve Jimbal ise son anıtlarını 889’da diker.
Toniná’daki Anıt 101, bilinen son Uzun Sayım tarihini taşır: 15 Ocak 909. Calakmul’daki bodur bir stel 899’a ya da 909’a tarihlenir. Güneydeki kentlerin çoğu nüfusunu yitirir ve 10. yüzyılda terk edilir. Chichen Itza, Uxmal, Coba ve kuzey Yucatán’ın öteki kentleri ise yaşamayı sürdürür.
Chiapas’ta Toniná’nın bir yamaca teraslar halinde kurulmuş akropolü, 2007Wikimedia Commons, Simon Burchell, CC BY-SA 3.0 (Toniná 7.jpg)
Yucatán Yarımadası’ndaki Chichancanab Gölü’nden alınan ve 1995’te yayımlanan tortu örnekleri, 9. yüzyılda uzun ve şiddetli bir kuraklığı kaydeder. 2012 tarihli bir çalışma, yağıştaki düşüşü yüzde 25 ile 40 arasında hesaplar. Öne sürülen öteki nedenler arasında dış istila, aşırı nüfus, toprağın tükenmesi, ticaret yollarının çöküşü ve salgın hastalıklar vardır. Araştırmacılar 80’den fazla açıklama ileri sürmüştür.
Kaynaklar
- Simon Martin and Nikolai Grube, Chronicle of the Maya Kings and Queens (2000), pp. 53, 115, 189 and 212.
- David Webster, The Fall of the Ancient Maya: Solving the Mystery of the Maya Collapse (2002).
- David A. Hodell, Jason H. Curtis and Mark Brenner, “Possible role of climate in the collapse of Classic Maya civilization”, Nature 375 (1995), pp. 391 to 394.
Önceki: Yeşim, obsidyen, tuz ve kakaoSonraki: Uxmal ve Puuc kentleri