1697 – 1708
Nojpetén’den sonra
Nojpetén’in düşüşünden sonra İspanyol arama birlikleri Petén’i tarar. Kan Ek' kısa süre sonra Yalainlerin hükümdarı Chamach Xulu’nun yardımıyla yakalanır, Kowojların kralı AjKowoj da başka soylular ve aileleriyle birlikte ele geçirilir. Ursúa Mérida’ya döner ve adada, anakaradaki düşman Itzalar ve Kowojlar arasında bir garnizon bırakır. İspanyollar orada bir kale-hapishane olan ve 1700’de tamamlanan Castillo de Arismendi’yi yapar.
Flores’te, 1700’de tamamlanan İspanyol kale-hapishanesi Castillo de ArismendiWikimedia Commons, Simon Burchell, CC BY-SA 4.0 (Castillo de Arismendi, Flores, Guatemala.JPG)
1699’da Santiago de los Caballeros de Guatemala’dan gelen bir sefer garnizonu güçlendirir. Seferle gelen yerleşimciler hem askerlere hem Mayalara hastalık getirir. Sefer üç ay sonra Kan Ek', oğlu ve iki kuzeniyle birlikte Santiago’ya döner. Kuzenler yolda ölür, Kan Ek' ile oğlu ise ömürlerinin geri kalanını sömürge başkentinde ev hapsinde geçirir.
Flores’in tepesindeki Nuestra Señora de los Remedios y San Pablo katedrali, 2002Wikimedia Commons, Gary Todd, CC0 (Flores, Guatemala RC Church.jpg)
1703’te Petén, Ursúa’nın isteği üzerine, Yucatán’dan gelen yol bakımsız kaldığı için Yucatán’dan Guatemala Audiencia’sına geçer. 1702 ve 1703’te göl kıyısındaki San José ve San Andrés’te kurulan misyonlar sağ kalan Itzaları ve Kowojları bir araya toplar. 1704’te önderleri ayaklanır ve adayı neredeyse geri alır, ama ayaklanma bastırılır ve önderleri idam edilir.
1697 için tahminler, göl çevresinde 20.000 ile 60.000 arasında Maya olduğunu söyler. 1708’e gelindiğinde, hastalık ve savaştan sonra orta Petén’de 6.000 kadar Maya kalır. Kuzey kıyıdaki San José bugün Itza dilini konuşan son kişilerin yurdudur.
Kaynaklar
- Grant D. Jones, The Kowoj in Ethnohistorical Perspective, in Prudence M. Rice and Don S. Rice, eds., The Kowoj: Identity, Migration, and Geopolitics in Late Postclassic Petén, Guatemala (2009), pp. 59 to 60.
- Grant D. Jones, The Conquest of the Last Maya Kingdom (1998), pp. 295 and 306.
- Norman B. Schwartz, Forest Society: A Social History of Petén, Guatemala (1990), pp. 37 to 38.
Önceki: Nojpetén’in düşüşüSonraki: Stephens ve Catherwood