Temmuz 1908 – Nisan 1909
1908 Devrimi ve Hareket Ordusu
3 Temmuz 1908’de İttihatçı subay Resneli Niyazi Bey bir grup gönüllüyle Resne’den dağa çıkar, başka subaylar da Makedonya’nın çeşitli yerlerinde onu izler. 23’ü 24 Temmuz’a bağlayan gece II. Abdülhamid 1876 Kanun-i Esasi’sini yeniden yürürlüğe koyar ve meclisi toplantıya çağırır. Selanik’te Üçüncü Ordu’da kurmay subay olan Mustafa Kemal’in devrimdeki payı küçüktür. Yıl sonunda Trablusgarp’taki bir aşiret isyanını bastırmakla görevlendirilir.
Resneli Niyazi Bey ve silah arkadaşları, kartpostal, 1908Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Ahmet Niyazi Resneli Bey and his revolutionary band.jpg)
Meşrutiyetin ilanının ardından Selanik’te Hürriyet Meydanı’ndaki kalabalık, 24 Temmuz 1908, kartpostalWikimedia Commons, Unknown. Commemorative postcard from 1908., Public domain (Proclamation of the Constitution of the Ottoman Empire in Thessaloniki, 24 July 1908.png)
13 Nisan 1909’da, o dönemin takvimiyle 31 Mart’ta, İstanbul’daki askerler İttihat ve Terakki’ye karşı ayaklanır ve şeriatın geri getirilmesini ister. Üçüncü Ordu birlikleri Hareket Ordusu’nu kurar ve trenle başkentin hemen batısındaki Yeşilköy’e (o zamanki adıyla Ayastefanos) gelir. Mustafa Kemal onlarla birlikte kurmay subay olarak gelir. Hareket Ordusu 24 Nisan’da İstanbul’u alır, üç gün sonra da meclis II. Abdülhamid’i tahttan indirip Selanik’e sürgüne gönderir.
Mustafa Kemal, Hareket Ordusu ile İstanbul’a hareketinden önce Selanik’te, Nisan 1909Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Mustafa Kemal, Selanik, 1909.png)
Hareket Ordusu birlikleri Bakırköy’e (o zamanki adıyla Makriköy) yürüyor, Nisan 1909, kartpostalWikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Action Army marching on Makri Keuy.jpg)
Kaynaklar
- Andrew Mango, Atatürk (1999).
Önceki: Şam ve ilk gizli cemiyetSonraki: Tobruk ve Derne