lipiec 1908 – kwiecień 1909
Rewolucja 1908 r. i Armia Działania
3 lipca 1908 r. Ahmed Niyazi, oficer należący do Komitetu Jedności i Postępu, opuszcza z oddziałem ochotników garnizon w Resenie (wówczas Resne) i odchodzi w góry, a w całej Macedonii jego śladem idą inni oficerowie. W nocy z 23 na 24 lipca Abdülhamid II przywraca konstytucję z 1876 r. i ponownie zwołuje parlament. Mustafa Kemal, oficer sztabu 3 Armii w Salonikach, odgrywa w rewolucji niewielką rolę. Pod koniec roku zostaje wysłany do Trypolitanii, by stłumić bunt plemion.
Ahmed Niyazi i jego towarzysze broni, pocztówka, 1908Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Ahmet Niyazi Resneli Bey and his revolutionary band.jpg)
Tłumy na placu Wolności w Salonikach po ogłoszeniu konstytucji, 24 lipca 1908 r., pocztówkaWikimedia Commons, Unknown. Commemorative postcard from 1908., Public domain (Proclamation of the Constitution of the Ottoman Empire in Thessaloniki, 24 July 1908.png)
13 kwietnia 1909 r., czyli 31 marca według używanego wówczas kalendarza, wojska w Stambule buntują się przeciw Komitetowi Jedności i Postępu i żądają przywrócenia szariatu. Oddziały 3 Armii tworzą Armię Działania i jadą koleją do Yeşilköy (wówczas San Stefano), tuż na zachód od stolicy. Mustafa Kemal jedzie z nimi jako oficer sztabowy. Armia Działania zajmuje Stambuł 24 kwietnia, a trzy dni później parlament detronizuje Abdülhamida II i zsyła go na wygnanie do Salonik.
Mustafa Kemal w Salonikach przed wymarszem z Armią Działania do Stambułu, kwiecień 1909Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Mustafa Kemal, Selanik, 1909.png)
Oddziały Armii Działania maszerują na Bakırköy (wówczas Makriköy), kwiecień 1909, pocztówkaWikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Action Army marching on Makri Keuy.jpg)
Źródła
- Andrew Mango, Atatürk (1999).
Wstecz: Damaszek i pierwsze tajne stowarzyszenieDalej: Tobruk i Derna