ژوئیهٔ ۱۹۰۸ تا آوریل ۱۹۰۹
انقلاب ۱۹۰۸ و ارتش حرکت
در ۳ ژوئیهٔ ۱۹۰۸ میلادی (۱۲۸۷ خورشیدی) احمد نیازی، افسری از هواداران اتحاد و ترقی، با گروهی از داوطلبان پادگان رسن (در آن زمان رسنه) را ترک می‌کند و به کوهستان می‌رود، و افسران دیگری در سراسر مقدونیه از او پیروی می‌کنند. در شب ۲۳ به ۲۴ ژوئیه عبدالحمید دوم قانون اساسی ۱۸۷۶ را دوباره برقرار می‌کند و مجلس را فرامی‌خواند. مصطفی کمال، افسر ستاد ارتش سوم در تسالونیکی، نقش کوچکی در این انقلاب دارد. در پایان سال او را برای سرکوب شورشی قبیله‌ای به طرابلس غرب می‌فرستند.
احمد نیازی و هم‌رزمانش، کارت‌پستال، ۱۹۰۸Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Ahmet Niyazi Resneli Bey and his revolutionary band.jpg)
جمعیت در میدان آزادی تسالونیکی پس از اعلام قانون اساسی، ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۰۸، کارت‌پستالWikimedia Commons, Unknown. Commemorative postcard from 1908., Public domain (Proclamation of the Constitution of the Ottoman Empire in Thessaloniki, 24 July 1908.png)
در ۱۳ آوریل ۱۹۰۹، که در تقویم رایج آن زمان ۳۱ مارس است، سربازان در استانبول بر ضد کمیتهٔ اتحاد و ترقی شورش می‌کنند و خواستار بازگرداندن قانون شریعت می‌شوند. یگان‌های ارتش سوم ارتش حرکت را تشکیل می‌دهند و با قطار به یشیل‌کوی (در آن زمان سان استفانو)، کمی غرب پایتخت، می‌روند. مصطفی کمال در مقام افسر ستاد همراه آنان است. ارتش حرکت در ۲۴ آوریل استانبول را می‌گیرد، و سه روز بعد مجلس عبدالحمید دوم را خلع می‌کند و او را به تبعید در تسالونیکی می‌فرستد.
مصطفی کمال در تسالونیکی پیش از رفتن با ارتش حرکت به استانبول، آوریل ۱۹۰۹Wikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Mustafa Kemal, Selanik, 1909.png)
سربازان ارتش حرکت در راه باکرکوی (در آن زمان ماکری‌کوی)، آوریل ۱۹۰۹، کارت‌پستالWikimedia Commons, Unknown author, Public domain (Action Army marching on Makri Keuy.jpg)
منابع
- Andrew Mango, Atatürk (1999).
قبلی: دمشق و نخستین انجمن مخفیبعدی: طبرق و درنه